Inteligjenca artificiale po zhvillohet me një ritëm që institucionet nuk janë krijuar për ta ndjekur. Modele të reja shfaqen brenda pak muajsh, aplikacionet e reja po transformojnë industri të tëra, ndërsa vendimet që dikur merreshin vetëm nga njerëzit po ndikohen gjithnjë e më shumë nga algoritmet. Por çfarë ndodh kur aftësitë teknologjike zhvillohen më shpejt se rregullat që
synojnë t’i udhëheqin dhe t’i kontrollojnë ato?
Kjo pyetje do të jetë në qendër të fjalimit kryesor të Prof. Dr. Karsten Löw, nga Universiteti i Shkencave të Aplikuara Schmalkalden në Gjermani, në kuadër të AI & Tech Summit 2026, që do të mbahet në Kolegjin AAB në Prishtinë më 3–4 shtator 2026.
Me temën “Rregullimi i inteligjencës artificiale: pengesë për inovacionin apo kornizë e domosdoshme normative?”, Prof. Dr. Löw do të trajtojë një nga debatet më të rëndësishme me të cilat po përballet sot Evropa në fushën e teknologjisë.
Por kjo nuk është thjesht një çështje rregullimi. Është një debat mbi fuqinë, përgjegjësinë dhe kushtet mbi të cilat do të ndërtohet inovacioni i së ardhmes.
Për kompanitë teknologjike, rregullimi mund të nënkuptojë kosto, kompleksitet dhe kufizime. Për qeveritë, ai lidhet me përgjegjshmërinë dhe mbrojtjen e interesit publik. Për qytetarët, mund të përcaktojë nëse inteligjenca artificiale do të bëhet një teknologji e besueshme apo një teknologji që funksionon përtej mbikëqyrjes së efektshme. Për Evropën, sfida është edhe më e
madhe: a mund të ruajë konkurrueshmërinë globale, duke krijuar njëkohësisht rregulla për teknologji që zhvillohen më shpejt se proceset tradicionale të hartimit të politikave?
Nga këndvështrimi akademik, Prof. Dr. Löw do ta shqyrtojë këtë tension duke shtruar një pyetje themelore: a duhet parë rregullimi kryesisht si pengesë për përparimin teknologjik, apo si infrastrukturë normative që krijon kushtet për një inovacion të përgjegjshëm dhe të qëndrueshëm?
Kjo çështje po bëhet veçanërisht e rëndësishme ndërsa Evropa po ndërton një brez të ri rregullash për qeverisjen e inteligjencës artificiale. Testi i vërtetë, megjithatë, nuk do të jetë vetëm nëse mund të hartohen rregulla, por nëse ato do të jenë në gjendje të mbeten relevante ndërsa inteligjenca artificiale vazhdon të evoluojë.
A mund ta ndjekë ligji ritmin e teknologjisë pa u shndërruar në arsyen pse inovacioni zhvendoset diku tjetër?
Dhe, ndoshta edhe më e rëndësishmja: A mund të ndërtojë Evropa një ekosistem të inteligjencës artificiale ku inovacioni dhe
përgjegjësia nuk përplasen, por e forcojnë njëra-tjetrën?
Këto pyetje shkojnë shumë përtej Brukselit. Ato prekin universitetet, kompanitë, laboratorët kërkimorë, institucionet publike dhe tregjet e teknologjive të reja në Evropë dhe më gjerë.
Për Kosovën dhe Ballkanin Perëndimor, ky debat merr një dimension të veçantë. Vendet që po përshpejtojnë transformimin e tyre digjital kanë mundësinë të jenë pjesë e valës së ardhshme teknologjike, por njëkohësisht kanë përgjegjësinë të zhvillojnë kapacitetet institucionale, njohuritë rregullative dhe ekspertizën profesionale të nevojshme për ta përballuar këtë
transformim.
Fjalimi i Prof. Dr. Löw do ta sjellë këtë debat evropian në Prishtinë në një moment kur kufijtë ndërmjet teknologjisë, ligjit, ekonomisë dhe politikave publike po bëhen gjithnjë e më të vështirë për t’u ndarë.
AI & Tech Summit 2026 do të mbledhë akademikë ndërkombëtarë, politikëbërës, përfaqësues të industrisë dhe inovatorë të teknologjisë për të shqyrtuar pikërisht këto ndërthurje dhe për të ngritur një pyetje më të madhe: Çfarë të ardhmeje teknologjike duam të ndërtojmë dhe çfarë lloj qeverisjeje do të kërkojë ajo?
Për Kolegjin AAB, organizimi i kësaj bisede është pjesë e angazhimit më të gjerë për ta vendosur Kosovën në qendër të diskutimeve serioze ndërkombëtare mbi inteligjencën artificiale, transformimin digjital, sigurinë kibernetike dhe teknologjitë në zhvillim, jo thjesht si pjesëmarrëse në ndryshimet teknologjike, por si një hapësirë ku e ardhmja e këtyre ndryshimeve mund të debatohet me ekspertizë, vizion dhe perspektivë ndërkombëtare.
