Protestat në Shqipëri mbi një vendpushim luksoz të propozuar të mbështetur nga dhëndri i Donald Trump, Jared Kushner , pritet të intensifikohen pasi kundërshtarët refuzuan një ofertë nga kryeministri i vendit “për të diskutuar zgjidhjet”.
Mijëra njerëz dolën në rrugët e Tiranës për të tretën ditë radhazi të mërkurën, disa prej tyre duke tundur flamingo të fryra në shenjë nderimi ndaj dëmit të frikshëm mjedisor, mes thirrjeve në rritje për bllokimin e projektit, shkruan The Guardian.
Protesta janë planifikuar gjithashtu për në jug të vendit, ku punimet themelore për kompleksin prej 1.6 miliardë dollarësh (1.19 miliardë paund) filluan kohët e fundit në një zonë që prej kohësh është parë si një nga më të ndjeshmet mjedisore të Mesdheut, transmeton Sinjali.
“Nga fillimi deri në fund ka pasur një mungesë totale transparence”, tha Aleksandr Trajce, drejtor ekzekutiv i grupit kryesor të ruajtjes në vend, Mbrojtja dhe Ruajtja e Mjedisit Natyror në Shqipëri (PPNEA). “Nuk kemi parë asnjë konsultim publik apo dokumentacion publik në lidhje me lejet, kështu që tani ajo që po themi është se nëse ata heqin buldozerët, heqin gardhin dhe i rikthejnë habitatet në gjendjen e tyre të mëparshme, atëherë mund të fillojmë të flasim”.
Kryeministri, Edi Rama, i cili e ka mbrojtur zhvillimin si një moment historik në trajektoren e vendit të vogël ballkanik nga një shtet stalinist në një destinacion luksoz pushimesh, propozoi të martën që të takohej me protestuesit në një përpjekje për të thyer bllokimin. Por udhëheqësi socialist gjithashtu qëndroi në qëndrimet e tij, duke thënë: “Nuk ka absolutisht asnjë shans që investimi të ndalet për sa kohë që unë jam këtu”.
Si grupi më i vjetër mjedisor në Shqipëri, PPNEA ngriti alarmin kur dolën paralajmërime se një rajon me biodiversitet dhe trashëgimi kulturore unike ishte në rrezik shkatërrimi.
Më herët këtë vit, Ivanka Trump bëri një vizitë surprizë në vend me një ekip arkitektësh, duke vizituar vendin e caktuar për zhvillim nga firma e investimeve e bashkëshortit të saj, Affinity Partners.
Resorti synon të mbulojë një zonë që përfshin jo vetëm daljen e pabanuar të Sazanit, ishullit të vetëm të Shqipërisë, por edhe ligatinat dhe habitatet bregdetare në parkun kombëtar detar që e rrethon atë. Ujërat janë ndër strehat e fundit për fokën mesdhetare, me zonën që strehon gjithashtu më shumë se 200 lloje zogjsh shumë prej të cilave janë të rrezikuara duke përfshirë flamingot dhe pelikanët dalmatë, sipas BirdLife International.
Zona të peizazhit bregdetar të mbrojtur, në veri të fshatit Zvërnec, midis lagunës së Nartës dhe detit, janë gjithashtu të destinuara për zhvillim.
“Nuk kemi parë kurrë diçka të tillë në rajonet e mbrojtura të Shqipërisë”, tha Trajce. “Nuk është thjesht e paprecedentë, ka pasur një kolaps të plotë të sundimit të ligjit pa marrë parasysh shoqërinë, pa konsideratë mjedisore, pa leje kontraktuale, vetëm buldozerë që hyjnë brenda”.
Alarmi, tha ai, ishte shndërruar në zemërim publik kur punëtorët filluan të ngrinin një gardh me tela me gjemba me bazë betoni rreth vendit pranë Zvërnecit, instaluan një firmë private sigurie për ta mbrojtur atë dhe makineritë e rënda filluan të shkatërronin dunat e lashta dhe pyjet e pishave mesdhetare për të hapur rrugën për rrugët hyrëse.
“Atëherë vendasit u zemëruan shumë”, tha ai. “Njerëzit që kanë tokë atje, ose që punojnë në tokë atje, papritmas nuk mund ta zgjidhnin më… Tani kjo ka shkuar përtej të qenit një çështje mjedisore. Është një çështje qytetare. Është shumë më e madhe”.
Këtë javë, organi special i ndjekjes penale kundër korrupsionit në Shqipëri, SPAK, njoftoi se kishte nisur një hetim mbi ndryshimet legjislative të diskutueshme të miratuara në vitin 2024 në lidhje me zonat e mbrojtura.
Zhvilluesit thonë se do të përparojnë me përgjegjësi. “Fokusi ynë mbetet në administrimin e përgjegjshëm, përmirësimin e mjedisit, krijimin e vendeve të punës dhe krijimin e vlerës afatgjatë për komunitetet lokale. Ne i respektojmë proceset e vazhdueshme publike dhe institucionale”, tha Asher Abehsera, kryetar i Sazan Real Estate Development LLC, e cila po zhvillon planet në partneritet me firmën e Kushner.
Rama, i cili fitoi një mandat të katërt vitin e kaluar me premtimin për ta futur Shqipërinë në BE deri në vitin 2030 dhe është i etur të tërheqë investime në një vend që mbetet ndër më të varfrit e Evropës, gjithashtu mohon se zhvillimi do të rrezikojë vijën bregdetare të saj të virgjër.
Më 1 qershor ai i tha parlamentit shqiptar se negociatat ishin ende në vazhdim, me një propozim përfundimtar që ende nuk është arritur. Dhe në një deklaratë të mërkurën, ai tha se ishte “shumë e rëndësishme që ne të mbetemi mikpritës, të mbetemi të drejtë dhe që në asnjë rrethanë të mos na stigmatizojë fakti që jemi një vend ku investitorët përballen me armiqësi”.
Në një intervistë me Guardian përpara se projekti të miratohej fillimisht, Rama zbuloi se interesi i Kushnerit për Shqipërinë datonte që prej vitesh “kur Trump nuk ishte afër bërjes president i SHBA-së dhe ai dukej më afër burgut sesa Shtëpisë së Bardhë”.
“Nuk lidhej me Trumpin, por me Jaredin si një investitor amerikan me një projekt të shkëlqyer”, tha ai.
E mbyllur për gati 50 vjet nën sundimin e hekurt të një regjimi që ndalonte udhëtimet, Shqipëria është bërë gjithnjë e më popullore në mesin e vizitorëve të joshur nga bukuria e saj natyrore dhe çmimet e përballueshme.
Për mbështetësit, shtytja e Ramës për të tërhequr investitorë të nivelit të lartë shihet si një domosdoshmëri nëse destinacioni dëshiron të shmangë grackat e turizmit të tepërt. Por për kundërshtarët, polemika është ushqyer gjithashtu në rritjen e pakënaqësisë me qeverinë. “Zemërimi nuk është aq shumë i drejtuar kundër Kushnerit apo Ivanka Trumpit, por qeverisë dhe mënyrës se si e ka trajtuar këtë“, tha Trajce.
