19.6 C
Pristina
E hënë, 17 Qershor, 2024

Studimi: Çrregullimet e sistemit nervor janë tani shkaku kryesor i sëmundjeve në botë

Çrregullimet e sistemit nervor si goditjet në tru, migrena dhe demenca kanë tejkaluar sëmundjet e zemrës duke u bërë shkaku kryesor i shëndetit të keq në mbarë botën, sipas një studimi të ri të botuar të premten. Më shumë se 3.4 miliardë njerëz, ose 43 për qind e popullsisë së botës, do të përjetojnë një gjendje neurologjike në vitin 2021, shumë më tepër se sa mendohej më parë, ka treguar hulumtimi.

Studimi u krye nga qindra shkencëtarë të udhëhequr nga Instituti Amerikan për Matjen dhe Vlerësimin e Shëndetit (IHME), i cili është bërë një referencë globale për statistikat shëndetësore. Udhëheqësi i studimit Jaimie Steinmetz i IHME tha se rezultatet tregojnë se çrregullimet e sistemit nervor tani janë “shkaku kryesor në botë i barrës totale të sëmundjes”. Numri i rasteve të këtyre çrregullimeve është rritur 59 për qind në tre dekadat e fundit, tha ajo, dhe rritja është nxitur kryesisht nga fakti se popullsia e botës po plaket dhe numri i njerëzve po rritet me shpejtësi. Shkencëtarët studiuan se si 37 kushte të ndryshme neurologjike ndikuan në shëndetin e sëmurë, paaftësinë dhe vdekjen e parakohshme në 204 vende dhe territore nga viti 1990 deri në vitin 2021.

Këto të dhëna u përdorën për të vlerësuar se sa vite jetë të shëndetshme humbën për shkak të secilës prej këtyre kushteve, të quajtura vite të jetës të përshtatura me aftësinë e kufizuar (DALYs). Më shumë se 443 milionë vite jetë të shëndetshme do të humbasin nga çrregullimet e sistemit nervor në mbarë botën në vitin 2021, një rritje prej 18 për qind nga viti 1990, zbuloi studimi. Megjithatë, nëse rezultatet rregullohen për moshën dhe madhësinë në rritje të popullsisë së botës, DALY-t dhe vdekjet nga këto kushte në fakt u ulën me rreth një të tretën, thanë studiuesit.

Deri më tani, situata më e keqe është me goditjet në tru, të cilat janë përgjegjëse për 160 milionë vite jetë të shëndetshme të humbura. Ato pasohen nga një formë e dëmtimit të trurit të quajtur encefalopati neonatale, migrenë, demencë duke përfshirë sëmundjen e Alzheimerit, dëmtim nervor nga diabeti, meningjiti dhe epilepsia. Dëmtimi njohës i shkaktuar nga Covid renditet i 20-ti. Më shumë se 11 milionë njerëz vdiqën nga 37 sëmundje neurologjike në vitin 2021, sipas një studimi të botuar në The Lancet Neurology.

Sëmundjet kardiovaskulare mbetën shkaku kryesor i vdekjeve, duke marrë jetën e 19.8 milionë njerëzve në mbarë botën në vitin 2022, raportoi IHME vitin e kaluar. Më të zakonshmet në mesin e çrregullimeve neurologjike, sipas hulumtimeve, janë dhimbjet e kokës nga tensioni dhe migrena. Gjendja me rritje më të shpejtë është dëmtimi nervor i quajtur neuropati diabetike i shkaktuar nga numri në rritje i rasteve të diabetit. Nuk ka kurë për shumicën e këtyre kushteve, por ka mënyra për të reduktuar rrezikun, duke përfshirë uljen e niveleve të presionit të lartë të gjakut, diabetit dhe konsumit të alkoolit, thanë studiuesit.

Ata kërkuan që të bëhet shumë më tepër për të parandaluar, trajtuar dhe rehabilituar çrregullimet që prekin në mënyrë disproporcionale vendet më të varfra. “Barra neurologjike në botë po rritet me shpejtësi dhe do të shkaktojë presion edhe më të madh në sistemet e kujdesit shëndetësor në dekadat e ardhshme”, paralajmëroi bashkautori i studimit, Valery Feigin.

Për herë të parë, një studim mbi barrën globale të sëmundjeve shqyrtoi ndikimin e çrregullimeve neurologjike te fëmijët. Ata përbënin pothuajse një të pestën e të gjitha DALY-ve, që do të thotë se fëmijët në mbarë botën humbën 80 milionë vjet jetë të shëndetshme për shkak të këtyre çrregullimeve vetëm në vitin 2019.

Klikoni KËTU për t’u bërë pjesë e kanalit zyrtar të ATVLIVE.TV në Viber.

Bëni Subscribe në kanalin zyrtar të ATV-së në YouTube – Kliko KËTU

LAJME TË TJERA

spot_img
spot_img

PUBLIKUAR SË FUNDI

Vdes meteorologu Sylë Tahirsylaj

spot_imgspot_img
spot_img

LAJME TË TJERA