Një vrimë e zezë supermasive po “puq” mbetjet e një ylli të shpërndarë për katër vite, duke nxjerrë energji të jashtëzakonshme në formë vale radioje, kanë zbuluar ekspertët.
Astronomët thonë se strumeni i valeve radio që del nga vrima e zezë mund të jetë një nga fenomenet më të ndritshme dhe më energjike të zbuluara ndonjëherë në universit. Llogaritjet tregojnë se energjia e saj aktuale është deri në 100 trilion herë më e madhe se ajo e famshme e Death Star, superarmës së Star Wars.
Përhapja e energjisë nga vrima e zezë është jashtëzakonisht e pazakontë, pasi zakonisht yjet që afrohen shumë pranë vrimave të zeza shkatërrohen nga graviteti i tyre, por nuk emitojnë kaq shumë energji për vite me radhë. Astronomët parashikojnë se shpejtësia e këtij “puqjeje kozmik” do të rritet edhe më shumë, duke arritur kulmin vitin e ardhshëm.
Fenomeni filloi në vitin 2018, kur një yll i vogël u shpërnda pas afrohet pranë vrimës së zezë në një galaksi 665 milion vite dritë larg Tokës. Ky ngjarje, e quajtur “tidal disruption event” ose TDE, prodhoi atë që astronomët e quajnë “spaghettification” – shtrirje vertikale dhe shtrëngim horizontal i yllit në formë të hollë.
Tre vjet pas kësaj masakre, vrima e zezë filloi të ndriçojë qiellin, duke lëshuar sasi të mëdha energjie në vale radioje. Sipas studimit të fundit, energjia e emetuar është 50 herë më e madhe se kur u zbulua fillimisht. Ky fenomen quhet zyrtarisht AT2018hyz, por ekipi e ka pagëzuar “Jetty McJetface”.
Astronomët kanë llogaritur se vrima e zezë po emeton energji të barabartë me shpërthimin e rrezeve gamma dhe potencialisht është një nga ngjarjet më të fuqishme të zbuluara ndonjëherë në univers. Në gjuhën e sci-fi, kjo është një energji të paktën një trilion – ndoshta deri në 100 trilion – herë më e madhe se ajo që do të nxirrte Death Star.
Vrimat e zeza janë aq të dendura dhe graviteti i tyre aq i fuqishëm sa as drita nuk mund të shpëtojë. Ato thithin pluhurin dhe gazin përreth, dhe konsiderohen burime të jashtëzakonshme gravitacioni në galaksi. Si formohen akoma nuk është plotësisht e kuptuar, por besohet se mund të lindin nga kollapsi i reave të mëdha të gazit ose nga vdekja e yjeve gjigandë që shpërthejnë si supernova.
Ky zbulim u botua së fundmi në Astrophysical Journal dhe vazhdon të habisë komunitetin shkencor për energjinë jashtëzakonisht të madhe të prodhuar nga një vrimë e zezë që ende “tret” mbetjet e një ylli.
