Dritë diellore gjatë natës: Projekti amerikan për pasqyrat në hapësirë ngjall shqetësime

Banorët e një zone rurale në Kaliforni të SHBA-së u befasuan së fundmi nga një dritë jashtëzakonisht e fortë që ndriçonte peizazhin gjatë natës. Ajo që dukej si një fenomen i pazakontë ishte në fakt pjesë e një demonstrimi teknologjik të një kompanie amerikane, e cila synon të përdorë pasqyra gjigante në hapësirë për të reflektuar dritën e Diellit drejt Tokës edhe pas perëndimit.

Kompania startup Reflect Orbital ka një plan ambicioz për të vendosur deri në 50,000 satelitë me pasqyra në orbitën e Tokës gjatë dekadës së ardhshme. Synimi është që, përmes reflektimit të dritës diellore, të ndriçohen zona të caktuara të planetit gjatë natës.

Megjithatë, projekti ka ngjallur kritika nga astronomët, ambientalistët dhe shkencëtarët, të cilët paralajmërojnë se ndryshimi i ritmit natyror të dritës dhe errësirës mund të ketë pasoja për ekosistemet, shëndetin e njerëzve dhe vëzhgimin e qiellit.

Si funksionojnë pasqyrat gjigante në hapësirë?

Në korrik, Komisioni Federal i Komunikimeve i SHBA-së (FCC) miratoi propozimin për lëshimin e një sateliti demonstrues, të planifikuar për vitin e ardhshëm.

Sipas planit, sateliti do të përdorë një pasqyrë me diametër rreth 18 metrash për të reflektuar dritën e Diellit në zona të caktuara të Tokës. Rrezja e reflektuar synohet të mbulojë një zonë me gjerësi rreth 4.8 kilometrash, me intensitet që mund të variojë nga ndriçimi i ngjashëm me dritën e Hënës deri te nivele shumë më të forta.

Për të demonstruar se si do të dukej kjo teknologji në praktikë, kompania organizoi një test pranë qytetit Lone Pine, në rajonin e Sierra Nevada-s, në Kaliforni. Në këtë demonstrim u përdorën burime të fuqishme ndriçimi të vendosura pranë malit Whitney, për të simuluar efektin e synuar nga projekti.

Disa banorë u befasuan nga intensiteti i dritës, të cilën njëri prej tyre e përshkroi si verbuese.

Sipas kompanisë, demonstrimi synonte të tregonte se si teknologjia mund të përdoret në operacionet e kërkim-shpëtimit, veçanërisht gjatë natës. Ndër përdorimet e tjera të mundshme përmenden ndriçimi i zonave bujqësore, zëvendësimi i përkohshëm i ndriçimit rrugor të dëmtuar dhe mbështetja e operacioneve ushtarake.

Reflect Orbital thotë se ekipet e kërkim-shpëtimit mund të jenë ndër klientët e parë dhe se do të vazhdojë të bashkëpunojë me komunitetet lokale dhe autoritetet.

Shkencëtarët paralajmërojnë për ndikimin në natyrë

Pavarësisht përfitimeve të mundshme, projekti po kundërshtohet nga organizata mjedisore dhe astronomë, të cilët shqetësohen se pasqyrat orbitale mund të ndryshojnë kushtet natyrore të natës.

Shumë specie të kafshëve, përfshirë zogjtë, insektet dhe gjitarët, mbështeten te cikli natyror i dritës dhe errësirës për të gjetur ushqim, për t’u strehuar dhe për t’u riprodhuar. Ndryshimi i këtij cikli mund të ndikojë në sjelljen e tyre dhe të prishë ekuilibrat ekologjikë.

Jan Hasselman, avokat i lartë në organizatën mjedisore Earthjustice, e ka kritikuar ashpër projektin, duke argumentuar se ekzistojnë shumë pyetje të pazgjidhura dhe rreziqe të mundshme.

Sipas tij, përpara se të autorizohet një ndërhyrje e kësaj shkalle në qiellin e natës, nevojitet një analizë e plotë shkencore dhe një diskutim më i gjerë publik.

Në gusht, katër organizata, të përfaqësuara nga Earthjustice, i kërkuan FCC-së të rishqyrtonte miratimin e dhënë. Ato ngritën shqetësime për ndikimin e mundshëm të satelitëve reflektues, të cilët planifikohet të operojnë në lartësi prej rreth 645 kilometrash mbi sipërfaqen e Tokës.

Rrezik për astronominë dhe shëndetin e njerëzve

Një tjetër shqetësim lidhet me ndotjen nga drita dhe pasojat për astronominë. Reflektimi i dritës diellore drejt Tokës gjatë natës mund ta bëjë më të vështirë vëzhgimin e yjeve dhe objekteve të largëta qiellore.

Astronomët paralajmërojnë gjithashtu se zgjerimi i projekteve të këtij lloji mund të shtojë numrin e satelitëve në orbitë, duke krijuar më shumë pengesa për vëzhgimet shkencore dhe duke rritur shqetësimet për mbetjet hapësinore.

Ndikimi i mundshëm nuk kufizohet vetëm te natyra dhe astronomia. Ekspozimi ndaj dritës gjatë natës mund të ndërhyjë në ritmin cirkadian, mekanizmin biologjik që ndihmon organizmin të rregullojë ciklin e gjumit dhe zgjimit.

Gjithashtu, shikimi i drejtpërdrejtë drejt burimeve shumë të forta të dritës mund të përbëjë rrezik për sytë, në varësi të intensitetit dhe kushteve të ekspozimit.

Për këtë arsye, shkencëtarët kërkojnë që ndikimet e mundshme të vlerësohen përpara se teknologjia të përdoret në shkallë të gjerë.

A mund të ndihmojë projekti në luftën kundër ndryshimeve klimatike?

Reflect Orbital argumenton se teknologjia mund të sjellë përfitime edhe për mjedisin. Sipas kompanisë, reflektimi i dritës diellore drejt paneleve fotovoltaike gjatë natës mund të rrisë prodhimin e energjisë diellore dhe të zvogëlojë varësinë nga lëndët djegëse fosile.

Megjithatë, disa shkencëtarë të klimës paralajmërojnë se ndërhyrjet në sasinë dhe shpërndarjen e energjisë diellore që arrin në Tokë mund të kenë pasoja të paparashikuara.

David Ho, shkencëtar i klimës në Universitetin e Hawait, ka ngritur pikëpyetje mbi idenë e manipulimit të energjisë diellore përmes pasqyrave hapësinore, duke theksuar se ndryshimet klimatike lidhen me çekuilibrin energjetik të planetit të shkaktuar nga përqendrimi i gazrave serrë.

Debati lidhet edhe me konceptin e gjeoinxhinierisë diellore, një fushë që shqyrton mënyra të mundshme për të ndryshuar sasinë e energjisë diellore që absorbohet nga Toka. Edhe këto propozime kanë shkaktuar kundërshtime për shkak të pasigurive dhe rreziqeve të mundshme.

Kompania premton bashkëpunim me shkencëtarët

Përballë kritikave, Reflect Orbital thotë se ka zhvilluar diskutime me shkencëtarë dhe astronomë për mënyrën e përdorimit të teknologjisë. Kompania pretendon se synon të shmangë zonat e rëndësishme për astronominë, parqet kombëtare dhe habitatet ku jetojnë specie të shumta të egra.

Përfaqësuesit e saj kanë deklaruar se kompania e mirëpret mbikëqyrjen dhe dëshiron të bashkëpunojë me qeveritë, studiuesit dhe autoritetet rregullatore.

Megjithatë, mbetet për t’u parë nëse përfitimet e mundshme të ndriçimit artificial nga hapësira do të justifikojnë rreziqet për mjedisin, shëndetin dhe vëzhgimin e universit.

Nëse projekti realizohet në shkallën e planifikuar, ai mund të ndryshojë mënyrën se si njerëzit e përjetojnë natën. Për këtë arsye, debati nuk lidhet vetëm me mundësitë e reja teknologjike, por edhe me kufijtë e ndërhyrjes njerëzore në sistemet natyrore të planetit.

Burimet: The Guardian – Demonstrimi i Reflect Orbital në Kaliforni · Reflect Orbital – Faqja zyrtare · DarkSky – Kundërshtimi i projektit