Ekspozita “Lojërat Olimpike. Një histori 3000-vjeçare” ka qenë e hapur në Fondazione Luigi Rovati në zemër historike të Milanos që nga nëntori i vitit të kaluar.
Tani, ndërsa Lojërat Olimpike Dimërore Milano-Cortina 2026 kanë filluar zyrtarisht, temat e tyre duken më aktuale se kurrë.
“Ekspozita këtu tregon se të tre qytetërimet e mëdha (greke, etruske dhe romake), të gjitha sollën diçka dhe kanë diçka për të na sjellë, dhe se Lojërat Olimpike të kohës moderne kanë gjithashtu trashëgimi, ato gjithashtu sollën risi”, thotë Lionel Pernet, Drejtor i Muzeut Kantonal të Arkeologjisë dhe Historisë (MCAH) të Lozanës dhe një nga kuratorët e ekspozitës.
E lashtë dhe moderne janë të ndërthurura së bashku nëpër galeri. Vazo të zbukuruara me skena sportive qëndrojnë pranë pajisjeve bashkëkohore atletike. Në shikim të parë, kombinimet mund të duken të papritura. Por qëllimi është i qartë: të tregohet se si sporti – dhe vlerat e lidhura me të – udhëtojnë nëpër shekuj.
«Mund ta kuptojmë që historia e artit dhe historia e qytetërimit, historia e botës sonë, është diçka që daton në të kaluarën dhe vazhdon në të tashmen», thotë Giovanna Forlanelli, Presidente e Fondacionit Luigi Rovati.
“Ne po i drejtohemi njerëzve që vrapojnë, që bëjnë sporte në të njëjtën mënyrë siç i shihnin grekët këta atletë”, thotë ajo.
Për këtë arsye, këpuca e artë e vrapimit e dizenjuar për Michael Johnson dhe e përdorur gjatë Lojërave Olimpike të Atlantës në vitin 1996 përshtatet në mënyrë të përkryer pranë një këmbe prej terrakote nga epoka helenistike. Një vazo që përshkruan atletë vrapimi është vendosur pranë shkopit të nënshkruar nga ekipi italian i stafetës që fitoi garën 4×100 metra në Lojërat Olimpike të Tokios 2020.
Anne-Cécile Jaccard, kuratore në Muzeun Olimpik të Lozanës dhe kuratore e ekspozitës në Milano, thotë: “Vlera është t’u tregojmë vizitorëve se, në antikitet, kishte gara ndërkombëtare në nivel grek, gara ndërkombëtare që mblidhnin lloje të ndryshme njerëzish në një zonë. Dhe është e njëjta gjë edhe sot, ne mbledhim kombe për të pasur gara sportive, por edhe për të ndërtuar një dialog.”
Megjithatë, historia olimpike ka evoluar gjithashtu dhe Lojërat moderne në vitin 1900 shënuan një pikë kthese. “Një gjë që u shfaq ishin gratë, sepse ato nuk lejoheshin të garonin gjatë Lojërave Olimpike, sepse kishin Lojërat Heraeane, kështu që kjo është risia, do të thoja, në edicionin e dytë të Lojërave në Paris, në vitin 1900, grave u lejohej të garonin”, thotë Jaccard.
Që nga ai moment, rrëfimi u zgjerua – dhe kështu u zgjerua edhe kuptimi që mbartnin objektet që tani ekspozohen në Milano, shumë prej të cilave të marra hua nga Muzeu Olimpik në Lozanë.
Një palë këpucë vrapimi bëhen histori kur vishen në gara – aq më tepër kur ato i përkisnin vrapuesit maroken Nawal El Moutawakel, kampionit të parë olimpik arab, afrikan dhe mysliman në garën 400 metra me pengesa.
E njëjta gjë vlen edhe për fanellën e veshur nga Usain Bolt, ose për këpucët e Michael Jordan.
“Pajisjet (objektet) që kërkojmë duhet të tregojnë një histori, sepse ne jemi një muze i shoqërisë dhe tregojmë historinë e njerëzimit”, shpjegon Jaccard.
“Pra, atleti duhet të jetë bartës i një historie të veçantë, të historisë së familjes së tij, për shembull, të komunitetit të tij ose të komunitetit të saj, të historisë së një sporti dhe të historisë së botës, sepse kur ke Lojërat, kanë ndodhur ngjarje sociopolitike dhe mund t’i lidhësh ato me Lojërat Olimpike.”
Medalje, statuja, postera, pishtarë, monedha, afreske dhe skena të pikturuara plotësojnë udhëtimin – secila prej tyre ruan një moment gare, takimi dhe spektakli të përbashkët./ Euronews – Syri.Net
