Shpenzimet ushtarake globale arritën gati 2.9 trilionë dollarë (rreth 2.67 trilionë euro) në vitin 2025, duke shënuar një vit të 11-të radhazi rritjeje, thanë studiuesit të hënën, pasi pasiguria dhe riarmatimi nxitën buxhetet e mbrojtjes.
Tre shpenzuesit kryesorë – Shtetet e Bashkuara, Kina dhe Rusia – shpenzuan një total të kombinuar prej 1.48 trilion dollarësh (rreth 1.36 trilion euro), pak më shumë se gjysma e shpenzimeve globale, shkruajnë mediat e huaja, përcjell Telegrafi.
Shpenzimet u rritën me 2.9 përqind krahasuar me vitin 2024, pavarësisht një reduktimi nga SHBA-të, shpenzuesi më i madh në botë, sipas një raporti nga Instituti Ndërkombëtar i Kërkimeve për Paqen në Stokholm (SIPRI).
Hulumtuesi Lorenzo Scarazzato i tha AFP-së se rënia nga SHBA-të u kompensua më shumë nga rritjet në Evropë dhe Azi, pasi bota shënoi “një vit tjetër luftërash dhe tensionesh në rritje”.
Scarazzato tha se kjo reflektohej edhe në “barrën ushtarake” globale – pjesën e PBB-së botërore të dedikuar për shpenzimet ushtarake – e cila arriti nivelin e saj më të lartë që nga viti 2009.
“Gjithçka tregon për një botë që ndihet më pak e sigurt dhe po shpenzon për ushtrinë e saj për të kompensuar peizazhin global”, tha ai.
SHBA-të shpenzuan 954 miliardë dollarë (rreth 878 miliardë euro), 7.5 përqind më pak se në vitin 2024, kryesisht sepse nuk u miratua asnjë ndihmë e re financiare ushtarake për Ukrainën.
Në të kundërt, Uashingtoni premtoi një total prej 127 miliardë dollarësh (rreth 117 miliardë euro) për Kievin gjatë tre viteve të mëparshme.
Por rënia pritet të jetë jetëshkurtër pasi Kongresi Amerikan ka miratuar shpenzime prej mbi 1 trilion dollarësh (rreth 920 miliardë euro) për vitin 2026, të cilat mund të rriten në 1.5 trilion dollarë (rreth 1.38 trilionë euro) në vitin 2027 nëse miratohet propozimi i buxhetit të presidentit amerikan Donald Trump.
Shtytësi kryesor i rritjes globale ishte Evropa – përfshirë Rusinë dhe Ukrainën – ku shpenzimet u rritën me 14 përqind në 864 miliardë dollarë (rreth 795 miliardë euro).
“Kjo nxitet nga dy faktorë kryesorë. Njëri është lufta e vazhdueshme në Ukrainë dhe tjetri është angazhimi i zvogëluar i SHBA-së me Evropën”, thotë Scarazzato.
Ai shpjegoi se SHBA-të po “shtyjnë që Evropa të kujdeset më shumë për mbrojtjen e saj”.
Gjermania, shpenzuesja e katërt më e madhe, rriti shpenzimet me 24 përqind në vitin 2025 në 114 miliardë dollarë (rreth 105 miliardë euro).
Spanja gjithashtu regjistroi një rritje prej 50 përqind në 40.2 miliardë dollarë (rreth 37 miliardë euro), duke i çuar shpenzimet ushtarake mbi dy përqind të PBB-së për herë të parë që nga viti 1994.
Siç theksohet më tej, lufta e vazhdueshme në Ukrainë pa si Rusinë ashtu edhe Ukrainën të rrisnin shpenzimet e tyre ushtarake, me secilën që regjistroi pjesën më të lartë të shpenzimeve qeveritare të alokuara për ushtrinë.
Shpenzimet e Rusisë u rritën me 5.9 përqind në 190 miliardë dollarë (rreth 175 miliardë euro), ekuivalente me 7.5 përqind të PBB-së.
Ndërkohë, Ukraina rriti shpenzimet me 20 përqind në 84.1 miliardë dollarë (rreth 77 miliardë euro) – një shifër marramendëse prej 40 përqind të PBB-së.
Por, pavarësisht tensioneve të vazhdueshme në Lindjen e Mesme, shpenzimet në rajon u rritën vetëm pak, me 0.1 përqind, në 218 miliardë dollarë (rreth 200 miliardë euro).
Ndërsa shumica e vendeve në rajon rritën shpenzimet, Izraeli dhe Irani në fakt shënuan rënie.
Në Iran, ato ranë me 5.6 përqind në 7.4 miliardë dollarë (rreth 6.8 miliardë euro), por kjo ndodhi kryesisht për shkak të inflacionit të lartë vjetor prej 42 përqind. Në terma nominalë, shpenzimet në fakt u rritën.
E rënia prej 4.9 përqind e Izraelit në 48.3 miliardë dollarë (rreth 44.4 miliardë euro) pasqyroi një intensitet të reduktuar në luftën e Gazës pas një marrëveshjeje armëpushimi të janarit 2025, shpjeguan studiuesit, ndërsa vunë në dukje se shpenzimet izraelite ishin ende 97 përqind më të larta se në vitin 2022.
Ndërkohë, në Azi dhe Oqeani, shpenzimet arritën në 681 miliardë dollarë (rreth 626 miliardë euro), një rritje prej 8.5 përqind nga viti 2024 – rritja më e madhe vjetore e rajonit që nga viti 2009.
Scarazzato tha se “lojtari kryesor” në rajon ishte Kina, e cila ka rritur shpenzimet çdo vit për tre dekadat e fundit dhe shpenzoi rreth 336 miliardë dollarë (rreth 309 miliardë euro) në vitin 2025.
“Por ndoshta ajo që është interesante është reagimi i disa shteteve të tjera, si Koreja e Jugut, Japonia dhe Tajvani, duke reaguar ndaj perceptimit të kërcënimit”, tha ai.
Japonia rriti shpenzimet ushtarake me 9.7 përqind, në 62.2 miliardë dollarë (rreth 57 miliardë euro) në vitin 2025, ekuivalente me 1.4 përqind të PBB-së – pjesa e saj më e lartë që nga viti 1958 – ndërsa Tajvani rriti shpenzimet e saj me 14 përqind në 18.2 miliardë dollarë (rreth 16.7 miliardë euro). /Telegrafi/
