Infeksion i rrallë, por potencialisht fatal: çfarë duhet të dini për rrezikun, simptomat dhe kur është e domosdoshme vaksina
Tetanusi është një infeksion i rrallë, por shumë serioz që kërkon trajtim urgjent, pasi në disa raste mund të jetë fatal. Shkaktohet nga bakteri Clostridium tetani, që gjendet në pluhur, tokë dhe jashtëqitje kafshësh. Kur hyn në trup përmes një plage, mund të shkaktojë infeksion të njohur si “noçka e nofullës”, me ngurtësim dhe spazma të muskujve. Në shumicën e rasteve nuk zhvillohet, por rreziku ekziston.
Dëmtime të mundshme
Toksina e bakterit sulmon sistemin nervor dhe shkakton spazma të dhimbshme të muskujve, zakonisht në nofull dhe qafë. Mund të çojë në vështirësi në frymëmarrje e gëlltitje, çrregullime të ritmit të zemrës, dëmtime nervore, fraktura, sepsë dhe madje vdekje. Simptomat zakonisht shfaqen 7–10 ditë pas infektimit.
Sa është rreziku pas një plage?
Rreziku është i vogël, por jo zero. Falë vaksinimit në fëmijëri, rastet janë të rralla. Infeksioni shfaqet kryesisht tek personat e pavaksinuar ose të pavaksinuar në kohë.
Grupet më të rrezikuara: të moshuarit, personat me imunitet të dobët, diabetikët dhe përdoruesit e drogave intravenoze.
Çfarë është vaksina kundër tetanusit?
Përmban toksinë të inaktivuar (toksoid) që nxit trupin të prodhojë antitrupa dhe të krijojë mbrojtje për ekspozimet e ardhshme
Kur nevojitet vaksina?
Varet nga lloji i plagës dhe koha e vaksinimit të fundit. Rreziku rritet në rastet:
plagë shpuese (gozhdë, gjilpëra, etj.)
kafshime kafshësh
djegie
fraktura të hapura
prerje të thella të ndotura
plagë të infektuara
infeksione dentare
Në këto raste vaksina mund të nevojitet edhe nëse është marrë brenda 10 viteve.
Nëse nuk jemi të sigurt për vaksinimin
Nëse kanë kaluar mbi 10 vjet nga vaksina e fundit, rekomandohet rivaksinimi.
Në plagë serioze, rekomandohet edhe nëse kanë kaluar mbi 5 vjet.
Nëse nuk ka evidencë vaksinimi, fillohet skema e plotë dhe jepet edhe imunoglobulina (HTIg).
Si bëhet imunizimi?
Të vaksinuarit (≤10 vjet): nuk marrin as vaksinë as HTIg
Të vaksinuarit (>10 vjet): marrin 1 dozë + HTIg
Të pavaksinuarit: marrin seri dozash + HTIg
Vaksina dhe HTIg jepen intramuskularisht, në pjesë të ndryshme të trupit.
A shkakton ndryshku tetanus?
Jo drejtpërdrejt. Por objektet e ndryshkura shpesh janë në mjedise të ndotura dhe mund të bartin bakterin.
Kur nuk nevojitet vaksina?
Nëse plaga është e vogël, e pastër dhe jeni vaksinuar brenda 10 viteve, zakonisht nuk nevojitet.
A është e dëmshme vaksina më herët?
Jo. Është e sigurt edhe para afatit 10-vjeçar.
Efektet anësore zakonisht janë të lehta: dhimbje, ënjtje, temperaturë e lehtë, lodhje.
Mbani mend!
Vaksinimi rekomandohet në plagë të thella, të ndotura ose kur statusi i vaksinimit është i paqartë.
Në plagë të vogla dhe të pastra, zakonisht nuk është i nevojshëm, por këshillimi me mjekun mbetet i rëndësishëm.
