Inteligjenca Artificiale (IA) po shfaqet gjithnjë e më shpesh si arsye për shkurtime vendesh pune.
Por realiteti në shumë kompani është më kompleks: reduktimet po ndodhin më shumë nga pritshmëritë për ndikimin e ardhshëm të IA sesa nga efektet reale që ajo po prodhon sot.
Lexo edhe:
Serbia dhe Maqedonia e Veriut hyjnë në rrjetin e fabrikave AI të Europës – Shqipëria, me Diellën mbetet jashtë
Një sondazh global me mbi 1,000 drejtues biznesi në fund të vitit 2025 sugjeron se IA është pas një pjese të shkurtimeve, por kryesisht si faktor parashikues.
Vetëm një përqindje shumë e vogël e kompanive raportojnë ulje të mëdha të stafit si rezultat direkt i zbatimit real të IA.
Megjithatë, shumë organizata kanë reduktuar stafin ose kanë ngadalësuar punësimet duke u bazuar në pritshmërinë se IA do të automatizojë punët në të ardhmen.
Historia e teknologjisë tregon se transformimet e mëdha në tregun e punës zakonisht kërkojnë kohë.
Nga elektriciteti te interneti, ndikimi real mbi strukturën e punës është shfaqur me vite vonesë.
Edhe sot, në shumë organizata, IA gjeneruese nuk po prodhon ende vlerë ekonomike të mjaftueshme për të justifikuar automatizim masiv dhe ulje të mëdha kostosh përmes reduktimit të stafit.
Një tjetër faktor është mënyra si funksionon IA në praktikë. Ajo zakonisht automatizon detyra specifike, jo profesione të plota.
Edhe në fusha shumë të prekura nga teknologjia, si shëndetësia apo programimi, IA shpesh rrit produktivitetin individual pa eliminuar rolin njerëzor.
Për më tepër, transformimi i përfitimeve individuale në rritje reale të efikasitetit në nivel organizate është proces i ndërlikuar dhe kërkon eksperimente të strukturuara dhe matje të sakta.
Megjithatë, vendimet për stafin po merren shpesh para se kompanitë të kuptojnë realisht ndikimin e IA.
Disa drejtues besojnë se automatizimi masiv është i pashmangshëm dhe po veprojnë paraprakisht.
Të tjerë mund ta përdorin IA si justifikim më të pranueshëm publikisht për ristrukturime që lidhen me uljen e kostove.
Kjo qasje mund të ketë pasoja. Kur kompanitë i lidhin shkurtimet me IA, rritet pasiguria mes punonjësve dhe dobësohet gatishmëria e tyre për të eksperimentuar me teknologjinë.
Në nivel më të gjerë, mund të rritet skepticizmi publik ndaj IA dhe produkteve që e përdorin atë.
Disa kompani që kanë reduktuar stafin në emër të IA janë detyruar më pas të rishikojnë strategjinë, duke rikthyer rol më të madh për mbështetjen njerëzore, sidomos në funksione ku cilësia e shërbimit është kritike.
Ekspertët sugjerojnë një qasje më graduale: përdorim të IA në raste konkrete biznesi, eksperimente të kontrolluara për të matur ndikimin real, reduktime përmes largimeve natyrore dhe ridizajnim të proceseve me IA si mjet mbështetës, jo si zëvendësues i menjëhershëm i fuqisë punëtore.
Ndikimi i IA mbi tregun e punës ka gjasa të rritet me kohën. Por për momentin, sfida më e madhe nuk duket të jetë ajo që IA po bën sot, por ajo që kompanitë besojnë se ajo do të bëjë nesër.
/HBR, Shqip.al/
