Dita e zgjedhjeve në Kosovë kaloi dhe rezultatet e para u morën vesh. Por çka tutje? Cila është rruga deri në formimin e institucioneve të reja?
Aktualisht Kosova nuk ka kuvend funksional, është me qeveri në detyrë dhe me ushtruese të detyrës së presidentit. Këto tre institucione pritet t’i bëjnë deputetët e rinj të Kuvendit të Kosovës.
Fillimisht duhet pritur çertifikimin e rezultateve nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve që zakonisht zgjat deri në 30 ditë. Seanca konstituive e Kuvendit duhet të mbahet brenda 30 ditësh nga shpallja e rezultateve të zgjedhjeve. Në qershorin e vitit të kaluar Gjykata Kushtetuese kishte sqaruar se kjo seancë jo vetëm që duhet të fillojë por duhet edhe të përmbyllet brenda këtij afati.
Nga Instituti i Kosovës për Drejtësi parashohin që kjo procedurë të përmbyllet gjatë korrikut.
“Deri nga data 4 korrik, 6 korrik mund të çertifikohen rezultatet zgjedhore. Pra po flasim për një afat maksimal pas përfundimit të kësaj periudhe, ushtruesja e detyrës së presidentes duhet ta thërrasë seancën konstitutive. Kryetarja e legjislaturës së kaluar ti thërras partitë politike përfaqësuesit të subjekteve për me përgatit rendin e ditës dhe organizimin e seancës. Konsitutimi maksimumi i përmbylljes mund të jetë fundi i i korrikut”, tha Naim Jakaj për Radio Evropa e Lirë.
Vetëm pasi kuvendi të jetë i konstituuar deputetët mund të votojnë për ta zgjedhur qeverinë dhe presidentin.
Mospajtimet për presidentin e quan në zgjedhjet e 7 qershorit. Por a munden deputetët zgjedhin së pari presidentin e pastaj qeverinë? Sipas Naim Jakajt juridikisht këto çështje janë të pavarura nga njëra-tjetra dhe nuk ka një rend ligjor se cila duhet të bëhet e para.
“Kushtetuta edhe rregullorja dhe praktika kushtetuese nuk përcaktojnë ta zëmë që presidenti duhet të zgjidhet vetëm pas formimit të qeverisë ose para formimit të qeverisë. Për formimin e qeverisë ekziston, ka detyrim kushtetues ushtruesja e detyrës së presidentit që menjëherë pas konstituimit me mandatu kandidatin për kryeministër. Ndërkaq procedura për zgjedhjen e presidentit aktivizohet vetëm në rastin kur deputetët kolektivisht 60 deputetë që i paraqesin dy kandidatura pra njëri 30 njeri 30 dhe atëherë aktivizohet seanca për zgjedhjen e presidentit”, tha Jakaj
Në një situatë të ngjashme në vitin 2021 kur të tre institucionet nuk kishin fuqi të plota, kuvendi kishte zgjedhur së pari ekzekutivin e pastaj presidentin. Por kësaj radhe përqindjet që partitë i fituan në garën e 2026-s tregojnë nevojën për një marrëveshje për të siguruar votat për presidentin e madje edhe për qeverinë sipas analistëve. A mund të arrihet një e tillë?
Ditët në vijim pritet ta qartësojnë më shumë situatën.
