Mbrojtja e identitetit tonë digjital është bërë gjithnjë e më e rëndësishme, sidomos në një botë ku po përhapen me shpejtësi përmbajtje të krijuara nga Inteligjenca Artificiale. Mes tyre, një nga teknikat më të përdorura për të manipuluar fytyra, zëra dhe sjellje është videoja deepfake. Por çfarë është saktësisht dhe si mund ta kuptojmë nëse një video është e rreme?
Termi deepfake, i krijuar në vitin 2017, vjen nga bashkimi i fjalëve angleze “deep learning” (një teknikë e inteligjencës artificiale që imiton mënyrën si mëson truri i njeriut) dhe “fake” (e rreme). Qëllimi i kësaj teknike është të kombinojë ose mbivendosë imazhe, audio dhe video reale me materiale të krijuara artificialisht, duke përdorur metoda të avancuara të të mësuarit automatik.
Rezultati janë video, audio dhe foto të rreme që synojnë të manipulojnë realitetin dhe të simulojnë ngjarje apo persona që nuk kanë ekzistuar kurrë. Shpesh protagonistë të këtyre videove janë figura publike, të cilat shfaqen sikur thonë ose bëjnë diçka që në të vërtetë nuk e kanë bërë kurrë. Qëllimi mund të jetë ndikimi në opinionin publik, krijimi i konflikteve, dëmtimi i reputacionit ose shpifja ndaj personave të përfshirë.
Teknologjia deepfake përdoret gjithashtu për përhapjen e videove pornografike të rreme, për mashtrime në internet, për bullizëm online, satirë apo edhe krime të tjera kibernetike. Me kalimin e viteve këto video janë bërë gjithnjë e më realiste, duke e bërë shpesh të vështirë dallimin mes një videoje të vërtetë dhe një të manipuluar. Megjithatë, pasojat mund të jenë shumë serioze për viktimat, duke shkaktuar probleme psikologjike, sociale dhe ekonomike.
Megjithatë, identifikimi i tyre nuk është i pamundur. Ja disa mënyra të thjeshta për të kuptuar nëse një video është deepfake:
1. Kontrolloni burimin e publikimit
Elementi i parë që duhet parë është burimi: faqja apo profili që ka publikuar videon. Nëse videoja nuk vjen nga një media e njohur, një profil zyrtar apo një burim i besueshëm, por nga një faqe e dyshimtë ose një llogari pa reputacion, ekziston mundësia që të jetë deepfake.
2. Shikoni nëse përputhen lëvizjet e buzëve me zërin
Shpesh në videot deepfake ka mospërputhje mes lëvizjes së buzëve dhe fjalëve që dëgjohen. Mund të vihen re vonesa, ton robotik, pauza të panatyrshme ose një mënyrë monotone të të folurit.
3. Kërkoni detaje vizuale të çuditshme
Shenja të tjera mund të jenë lëvizje të pazakonta të syve, mungesë e rrahjes së qerpikëve, zona të paqarta në fytyrë, hije të çuditshme ose elementë në sfond që duken të deformuar.
4. Kontrolloni metadatat dhe watermark-et e AI
Disa teknologji të inteligjencës artificiale vendosin etiketa ose shenja që tregojnë se një video është krijuar apo modifikuar me AI. Edhe metadatat e skedarit mund të tregojnë nëse materiali është manipuluar.
5. Krahasojeni me burime të tjera të besueshme
Nëse videoja tregon një ngjarje të rëndësishme, ka shumë gjasa që edhe media të tjera ta kenë raportuar. Nëse nuk ka asnjë konfirmim nga burime të besueshme ose faqe verifikimi faktesh, duhet të dyshohet për manipulim.
6. Vini re sjelljen dhe shprehjet e personit
Në videot deepfake, shprehjet e fytyrës mund të mos përputhen me fjalët, reagimet mund të duken të çuditshme dhe lëvizjet jo natyrale.
7. Përdorni mjete verifikimi online
Kur keni dyshime, mund të përdorni platforma verifikimi faktesh ose mjete digjitale që analizojnë imazhet dhe videot për të zbuluar manipulime.
Me përhapjen e teknologjisë së inteligjencës artificiale, videot deepfake po bëhen gjithnjë e më të zakonshme. Prandaj, të dish si t’i dallosh ato është një mënyrë e rëndësishme për të mos u mashtruar në internet.
