Në luftën kundër Iranit, në të cilën përdoren lloje të ndryshme armësh – nga avionët luftarakë modernë deri te dronët me kosto të ulët – ushtria amerikane përdori për herë të parë në kushte luftimi një nga armët e saj më të reja. Është një raketë Precision Strike (PrSM), e cila u përdor në sulmet ndaj objektivave ushtarake iraniane si pjesë e operacionit aktual ushtarak SHBA-Izrael.
Pas përdorimit të parë luftarak të këtij sistemi, komandanti i Komandës Qendrore të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Admirali Brad Cooper (Brad Cooper), deklaroi se raketa PrSM u jep forcave amerikane “aftësi të jashtëzakonshme goditjeje të thellë”, duke mundësuar synimin e saktë të objektivave në distanca të gjata.
PrSM është një raketë tokë-tokë e projektuar për të shkatërruar objektiva midis 60 dhe 500 kilometra largësi, duke tejkaluar ndjeshëm rrezen e veprimit të shumicës së sistemeve standarde të artilerisë dhe raketave. Ajo fuqizohet nga një motor raketash, ndërsa navigimi sigurohet nga një sistem inercial i mbështetur nga teknologjia GPS, e cila mundëson saktësi të lartë.
Kjo armë mund të lëshohet nga platforma të lëvizshme si M142 HIMARS ose M270 MLRS. Predha mbart një kokë luftarake me fragmentim-shpërthim që peshon afërsisht 91 kilogramë, e destinuar për të shkatërruar objektiva më të mëdhenj dhe të mirë-vendosur.
PrSM është zhvilluar nga divizioni i kontrollit të raketave dhe zjarrit i Lockheed Martin. Kjo raketë përshkruhet si një armë e gjeneratës së re për sulme precize me rreze të gjatë veprimi. Zhvillimi i saj filloi në vitin 2016 si pjesë e programit të modernizimit të armëve me rreze të gjatë veprimi të SHBA-së.
Dërgesat e para të raketave për ushtrinë amerikane u bënë në gusht 2023.
Zhvillimi i këtij sistemi filloi për të zëvendësuar ATACMS-in e vjetër, i cili ishte përdorur nga ushtria amerikane për vite me radhë. Raketa e re ofron saktësi më të madhe, aftësi më të përparuara dhe lloje më fleksibile të kokave luftarake. Përveç kësaj, ajo ka më pak reflektim radari, kërkon më pak mirëmbajtje dhe është plotësisht e pajtueshme me lëshuesit ekzistues si HIMARS dhe MLRS.
Raketa PrSM është pak më pak se katër metra e gjatë, rreth 43 centimetra në diametër dhe peshon deri në 817 kilogramë. Falë dizajnit të saj më kompakt, një lëshues mund të mbajë dy raketa, që është dy herë më shumë se sistemet e vjetra.
Kjo raketë zhvillohet nëpër disa faza ose versione. Versioni i parë përfaqëson modelin bazë që përdoret aktualisht nga ushtritë e Shteteve të Bashkuara dhe Australisë.
Versioni i dytë, përdorimi operacional i të cilit pritet rreth vitit 2028, duhet të jetë një raketë anti-anije me një rreze veprimi deri në 1.000 kilometra dhe një shpejtësi më të lartë.
Versioni i tretë është planifikuar si një sistem më i përparuar që do të përshtatet për të shkatërruar objektivat e vendosura dhe do të ketë aftësinë për të lëshuar dronë të specializuar dhe bomba rrëshqitëse.
Versioni i katërt duhet ta rrisë më tej rrezen e veprimit në më shumë se 1.000 kilometra, ndërsa disa plane përmendin një raketë të gjeneratës së pestë që mund të përfshijë automjete autonome lëshimi.
Australia është bashkuar tashmë në programin e zhvillimit dhe prokurimit të këtij sistemi, e cila bleu disa lëshues në vitin 2024. Mbretëria e Bashkuar shqyrtoi mundësinë e bashkimit me programin që në vitin 2021, ndërsa oferta e Norvegjisë për të blerë lëshuesin u refuzua në fillim të vitit 2025.
Tërheqja nga marrëveshja hapi rrugën për zhvillim
Zhvillimi i raketës PrSM u bë i mundur vetëm pasi Shtetet e Bashkuara pezulluan pjesëmarrjen e tyre në Traktatin e Forcave Bërthamore me Rreze të Mesme me Rusinë në vitin 2019.
Administrata e Presidentit të atëhershëm Donald Trump vendosi ta braktiste marrëveshjen, duke përmendur shkeljen e saj nga Rusia. Sekretari i Shtetit i SHBA-së në atë kohë, Mike Pompeo, deklaroi se SHBA-të nuk mund të respektojnë më një marrëveshje që pala tjetër pretendohet se nuk e respekton.
Traktati i INF ndalonte zhvillimin dhe vendosjen e raketave me bazë tokësore me një rreze veprimi midis 500 dhe 5,500 kilometrave. Edhe pse raketa PrSM nuk është menduar për koka bërthamore, disa analistë paralajmërojnë se zhvillimi i raketave të reja me rreze të mesme dhe të gjatë veprimi mund të hapë rrugën për një garë të re armatimesh.
