Sipas statistikave, pothuajse çdo prind është i bindur se po bën më të mirën në rritjen dhe edukimin e fëmijëve të tij. Megjithatë, prindërimi nuk është gjithmonë i thjeshtë. Shpesh, të rriturit e kanë të vështirë të kontrollojnë emocionet dhe përfundojnë duke i ndëshkuar fëmijët më ashpër seç duhet. Kjo mund të ketë pasoja afatgjata, duke krijuar frikë dhe pasiguri tek fëmijët.
Nëse nuk ka pasur qëllim të keq, mos nxitoni me ndëshkimin
Në shumicën e rasteve, fëmijët nuk synojnë të dëmtojnë askënd — ata thjesht po eksplorojnë dhe mësojnë. Nëse një veprim i tyre ishte aksidental, prindërit duhet të tregojnë mirëkuptim dhe t’i ndihmojnë ta korrigjojnë situatën.
Ndëshkimi për çdo gabim të paqëllimshëm mund të krijojë një të rritur të pasigurt, që vepron vetëm nën autoritet dhe e ka të vështirë të marrë vendime vetë.
Sugjerim apo urdhër? Dallimi është thelbësor
Ekziston një ndryshim i madh mes një sugjerimi (“Ndoshta nuk duhet të luash tani?”) dhe një urdhri (“Mos luaj!”). Ndëshkimi duhet të vijë vetëm kur rregullat janë të qarta dhe të shprehura si detyrim, jo si këshillë e paqartë.
Mos lejoni që emocionet të drejtojnë ndëshkimin
Zemërimi shpesh lind nga pritshmëritë e larta të prindërve. Kur realiteti nuk përputhet me to, reagimi bëhet emocional. Por ndëshkimi i bazuar në zemërim mund të dëmtojë thellë, veçanërisht fëmijët më të ndjeshëm, të cilët në të ardhmen mund të varen nga figura autoritare.
Shmangni ndëshkimin në publik
Qortimi para të tjerëve shkakton turp dhe zemërim. Fraza si “Çfarë do të thonë të tjerët?” vetëm sa rrisin presionin social. Fëmijët e ndëshkuar shpesh në publik mund të rriten me frikën e gjykimit dhe të mos jenë të aftë të marrin vendime të pavarura.
Mbani fjalën kur paralajmëroni ndëshkim
Nëse një prind paralajmëron një ndëshkim, duhet ta zbatojë atë. Përndryshe, fëmijët humbin besimin dhe e kanë të vështirë të kuptojnë kufijtë mes së drejtës dhe së gabuarës.
Megjithatë, nëse paralajmërimi vetë ka qenë mjaftueshëm efektiv, ndëshkimi mund të shmanget por kjo duhet t’i shpjegohet qartë fëmijës si përjashtim.
Kur nuk dihet fajtori, shmangni padrejtësinë
Nëse nuk jeni të sigurt kush është përgjegjës, mos fajësoni vetëm njërin. Në rastet me disa fëmijë, ose sqaroni situatën plotësisht, ose aplikoni masa të barabarta kur është e nevojshme.
Mos riktheni vazhdimisht gabimet e së kaluarës
Një rregull i rëndësishëm është: ndëshkim – falje – harrim. Nëse fëmija vazhdimisht përballet me gabimet e vjetra, ai mund të humbasë besimin dhe guximin për të provuar gjëra të reja.
Përshtateni ndëshkimin me moshën dhe interesat
Dënimi duhet të jetë proporcional me veprimin. Një gabim i vogël kërkon një pasojë të vogël. Gjithashtu, merrni parasysh moshën dhe interesat e fëmijës. Për shembull, kufizimi i kohës në rrjete sociale mund të jetë efektiv për një adoleshent, por jo për një fëmijë që nuk i përdor ato.
Mos përdorni fjalë fyese
Fjalët e thëna në nerva mund të lënë gjurmë të thella. Psikologët rekomandojnë përdorimin e një gjuhe neutrale dhe të qetë. Fëmijët, veçanërisht ata më të ndjeshëm, mund të mbajnë mend për një kohë të gjatë fjalët e rënda, gjë që ndikon në vetëvlerësimin e tyre.
