Howard Lutnick nën presion pas skandalit të Nvidia-s

Sekretari amerikan i Tregtisë, Howard Lutnick, po përballet me presion në rritje nga ligjvënësit dhe zyrtarët e administratës Trump për mënyrën se si Departamenti i Tregtisë ka trajtuar shqetësimet rreth shitjes së çipave të avancuar të Nvidia-s dhe lidhjeve të dyshuara me Kinën.

Kontroversia është përshkallëzuar pas largimit të Jensen Huang nga posti i drejtorit ekzekutiv të Nvidia-s më 12 nëntor, në një periudhë kur kompania po përballet me një hetim të brendshëm dhe pyetje serioze për sigurinë kombëtare amerikane.

Në qendër të çështjes është Alice Huang, një biznesmene që dyshohet nga autoritetet amerikane për lidhje me inteligjencën kineze. Ajo nuk ka lidhje familjare me Jensen Huang. Raportimet mediatike pretendojnë se ajo ka pasur një marrëdhënie personale me ish-drejtorin e Nvidia-s dhe lidhje biznesi me kompaninë Megaspeed International, me seli në Singapor.

Pse po kritikohet Howard Lutnick?

Presioni ndaj Lutnick lidhet kryesisht me mënyrën se si Departamenti i Tregtisë ka trajtuar kompaninë Megaspeed International, e cila ka blerë sasi të mëdha çipash të avancuar nga Nvidia.

Sipas raportimeve të mediave amerikane, disa zyrtarë të administratës kishin ngritur shqetësime për mundësinë që këta çipa të ridrejtoheshin drejt Kinës, në kundërshtim me kufizimet amerikane të eksportit.

Departamenti i Tregtisë, i cili mbikëqyr zbatimin e këtyre kufizimeve, është kritikuar për vonesat në ndërmarrjen e masave ndaj Megaspeed. Raportimet e Axios pretendojnë se Lutnick kishte kundërshtuar ose vonuar përpjekjet për vendosjen e kufizimeve ndaj kompanisë, pavarësisht paralajmërimeve nga zyrtarë të tjerë të administratës.

Këto raportime kanë ngritur pikëpyetje edhe për marrëdhëniet e afërta mes Lutnick dhe Jensen Huang, si dhe për ndikimin e tyre të mundshëm në vendimmarrjen rreth eksporteve të teknologjisë amerikane.

Megjithatë, pretendimet për përgjegjësinë personale të Lutnick dhe arsyet e vonesave mbeten objekt debati dhe kërkojnë sqarim përmes hetimeve dhe dëshmive zyrtare.

Ligjvënësit kërkojnë hetim dhe dëshmi para Kongresit

Çështja ka tërhequr reagime nga të dyja partitë kryesore në SHBA.

Senatori republikan John Curtis ka ngritur shqetësime lidhur me vonesat në vendosjen e kufizimeve ndaj Megaspeed, duke vënë në pikëpyetje nëse Departamenti i Tregtisë po vepron në interesin më të mirë të qytetarëve amerikanë.

Edhe senatori republikan John Cornyn ka kërkuar hetim të plotë dhe përgjegjësi për shmangien e mundshme të kontrolleve të eksportit që lidhen me sigurinë kombëtare.

Nga ana tjetër, lideri demokrat në Senat, Chuck Schumer, ka kërkuar që Jensen Huang dhe Nvidia të japin përgjigje nëse siguria amerikane është vënë në rrezik. Ai ka kërkuar gjithashtu sqarime për atë që administrata Trump dinte dhe çfarë veprimesh ndërmori pasi u informua për marrëdhënien e raportuar të Huang me Alice Huang.

Ndërkohë, Tim Scott, kryetar republikan i Komitetit Bankar të Senatit, ka kërkuar që Jensen Huang dhe Howard Lutnick të paraqiten para komitetit për të dëshmuar.

Sipas kërkesave të tij, Huang është ftuar për një seancë më 3 dhjetor, ndërsa Lutnick për një dëgjim publik më 10 dhjetor 2026. Zëdhënësja e Lutnick ka konfirmuar se sekretari ka pranuar të paraqitet vullnetarisht për t’iu përgjigjur pyetjeve të ligjvënësve.

Në Dhomën e Përfaqësuesve, lideri demokrat Hakeem Jeffries ka kërkuar gjithashtu një informim të klasifikuar për të gjithë anëtarët e Kongresit lidhur me rastin Nvidia.

A rrezikon Lutnick të humbasë postin?

Sipas raportimeve të Associated Press dhe mediave të tjera amerikane, brenda Shtëpisë së Bardhë janë diskutuar mundësitë për shkarkimin e Lutnick, ndërsa kritikat ndaj mënyrës se si ai ka trajtuar çështjen po shtohen.

Megjithatë, deri më 13 nëntor nuk ka një vendim zyrtar për largimin e tij nga posti i sekretarit të Tregtisë.

Dëshmia e tij para Senatit pritet të jetë një nga momentet kryesore për të sqaruar rolin e Departamentit të Tregtisë në mbikëqyrjen e eksporteve të çipave të avancuar dhe mënyrën se si janë trajtuar paralajmërimet për Megaspeed.

Lutnick ka deklaruar përmes zëdhënëses së tij se është i gatshëm të bashkëpunojë me komitetin dhe t’u përgjigjet pyetjeve të senatorëve.

Çfarë ndodhi me Jensen Huang dhe Nvidia

Jensen Huang dha dorëheqje nga pozitat e drejtorit ekzekutiv, presidentit dhe anëtarit të bordit të Nvidia-s më 12 nëntor 2026. Kompania konfirmoi se largimi i tij hyri në fuqi menjëherë.

Drejtimin e përkohshëm të kompanisë e mori Colette Kress, e cila deri atëherë shërbente si drejtoreshë financiare. Bordi ka nisur procesin për gjetjen e një pasardhësi të përhershëm.

Largimi erdhi pas raportimeve për disa marrëdhënie personale të Huang, përfshirë atë me Alice Huang, e cila dyshohet për lidhje me inteligjencën kineze. Huang kishte pranuar më herët se kishte qenë i pabesë ndaj bashkëshortes së tij, por pretendimet për lidhjet e Alice Huang me spiunazhin mbeten çështje që po hetohen.

Bordi i Nvidia-s kishte njoftuar më 8 nëntor nisjen e një hetimi të pavarur për raportimet se Huang mund të ishte shënjestër e një operacioni të inteligjencës së huaj. Në deklaratën e tij, bordi kishte theksuar se në atë moment nuk kishte arsye të besonte se sekretet e kompanisë ose të sigurisë kombëtare ishin komprometuar.

Çështja mund të ndikojë në kufizimet e çipave për Kinën

Skandali ka rikthyer në qendër të debatit politik amerikan kontrollin mbi eksportin e çipave të avancuar të inteligjencës artificiale drejt Kinës.

Çipat e Nvidia-s përdoren për trajnimin e modeleve të avancuara të inteligjencës artificiale dhe konsiderohen teknologji strategjike në konkurrencën mes SHBA-së dhe Kinës.

Uashingtoni ka vendosur prej vitesh kufizime për shitjen e disa prej këtyre produkteve, me qëllim që teknologjia amerikane të mos përdoret për zhvillimin e kapaciteteve ushtarake kineze.

Megaspeed është përfshirë në hetime lidhur me dyshimet se çipat e blerë nga Nvidia mund të jenë ridrejtuar drejt Kinës. Kompania ka deklaruar se do të bashkëpunojë me hetimet dhe se i merr seriozisht detyrimet për respektimin e ligjeve amerikane të kontrollit të eksporteve.

Ndërkohë, kompanitë kineze të inteligjencës artificiale po kërkojnë kapacitete të Nvidia-s jashtë Kinës, ndërsa Pekini po vazhdon përpjekjet për zhvillimin e alternativave vendore, përfshirë ato të Huawei.

Zhvillimet e ardhshme në Kongres dhe hetimet për Megaspeed pritet të sqarojnë nëse kontrollet amerikane të eksporteve kanë pasur mangësi dhe nëse zyrtarët përgjegjës kanë reaguar në kohë ndaj paralajmërimeve për rreziqet e mundshme të sigurisë kombëtare.