Google aktivizon satelitin e parë të qendrës së të dhënave në hapësirë, i cili tashmë shkruan poezi

Prototipi i parë i Google për një qendër të të dhënave në hapësirë është tashmë funksional dhe komunikon me Tokën. Sateliti u lëshua në fillim të këtij muaji me raketën SpaceX Falcon 9, së bashku me më shumë se 100 mjete të tjera hapësinore.

Projekti, i njohur si Suncatcher, synon të krijojë një rrjet satelitësh të avancuar që do të mundësojnë përpunimin e detyrave të inteligjencës artificiale (AI) drejtpërdrejt në orbitën e Tokës.

Si funksionon qendra e të dhënave e Google në hapësirë?

Sateliti eksperimental është pajisur me katër njësi përpunimi Google Tensor Processing Units (TPU) dhe ka kapacitet të prodhojë deri në 1 kilovat energji elektrike.

Këto pajisje janë projektuar për të përpunuar kërkesa të mëdha të inteligjencës artificiale në hapësirë. Megjithatë, konsumi i lartë i energjisë paraqet një sfidë teknike: sateliti mund të aktivizojë vetëm një TPU për rreth 20 minuta në një cikël pune.

Kjo e bën më të ndërlikuar edhe komunikimin ndërmjet satelitit dhe stacioneve tokësore.

Inteligjenca artificiale Gemma 4 shkruan poezinë e parë në hapësirë

Pas një periudhe testimi prej rreth tri javësh, gjatë së cilës inxhinierët verifikuan funksionimin e sistemeve të ndryshme, sateliti ishte gati për operim.

Në testin e parë, inxhinierët e Google dërguan një kërkesë te modeli i inteligjencës artificiale Gemma 4, i zhvilluar nga Google DeepMind dhe i instaluar paraprakisht në satelit.

Kërkesa ishte e thjeshtë: të shkruante një haiku për përvojën e të qenit në hapësirë.

Përveç krijimit të poezive me tematikë hapësinore, Google e testoi sistemin edhe duke i kërkuar satelitit të raportonte mbi kushtet orbitale përreth tij.

Një përfaqësues i kompanisë konfirmoi për TechCrunch se sateliti po funksiononte sipas parametrave të planifikuar.

Sfidat teknike: Rrezatimi dhe performanca e procesorëve në hapësirë

Testimet e ardhshme do të përqendrohen në performancën e procesorëve TPU në kushte ekstreme, përfshirë temperaturat e larta dhe rrezatimin hapësinor.

Google i ka testuar më parë këta procesorë në përshpejtues grimcash në Tokë, por tani synon të analizojë ndikimin real të rrezatimit në pajisjet elektronike në orbitë.

Një nga rreziqet kryesore janë të ashtuquajturat “bit flips”, një fenomen ku rrezatimi mund të ndryshojë vlerat e ruajtura në memorien e kompjuterit. Kjo mund të shkaktojë dëmtimin e të dhënave pa aktivizuar domosdoshmërisht sistemet tradicionale të monitorimit.

Testimet fillestare në Tokë sugjeruan se ndikimi i rrezatimit mund të jetë relativisht i vogël gjatë përpunimit të kërkesave të AI (inference), por më problematik gjatë trajnimit të modeleve të inteligjencës artificiale.

Tani, Google do të ketë mundësinë t’i verifikojë këto rezultate në kushte reale hapësinore.

Google planifikon lëshimin e satelitëve të rinj në vitin 2027

Nëse testimet konfirmojnë se procesorët TPU mund të funksionojnë në mënyrë të qëndrueshme në hapësirë, hapi i ardhshëm i projektit Suncatcher do të jetë lëshimi i dy satelitëve të tjerë gjatë vitit 2027.

Këta satelitë do të kenë kapacitet më të madh për prodhimin e energjisë dhe do të testojnë lidhjet optike ndërmjet satelitëve, duke përdorur teknologjinë e komunikimit me lazer.

Një nga veçoritë që e dallon projektin e Google nga iniciativat e tjera është synimi për të krijuar komunikim me shpejtësi të lartë ndërmjet satelitëve. Kjo do të mundësonte ndarjen e detyrave të përpunimit të inteligjencës artificiale në disa pajisje njëkohësisht.

Ndërkohë, kompani si SpaceX, Starcloud dhe Cowboy Space po eksplorojnë gjithashtu mundësinë e ndërtimit të qendrave të të dhënave në hapësirë, por me qasje të ndryshme teknologjike.

Google dhe SpaceX kanë plane të lidhura për të ardhmen e qendrave të të dhënave në hapësirë

Planet e Google dhe SpaceX për infrastrukturën kompjuterike në orbitë janë të lidhura ngushtë. Kompania mëmë e Google, Alphabet, ka një investim të konsiderueshëm në SpaceX.

Të dyja kompanitë do të kenë nevojë për raketën Starship, e cila është ende në zhvillim, për të transportuar infrastrukturën e nevojshme drejt orbitës.

Sipas një analize shkencore të publikuar nga studiuesit e projektit Suncatcher, SpaceX mund të ketë nevojë të realizojë rreth 1,800 lëshime të raketës Starship për të arritur ulje të ngjashme të kostove, të nxitura nga përvoja dhe përmirësimet teknologjike të fituara gjatë përdorimit të raketave të mëparshme.

Një investim afatgjatë në të ardhmen e inteligjencës artificiale

Projekti Suncatcher përfaqëson një nga iniciativat më ambicioze të Google për të ardhmen e infrastrukturës së inteligjencës artificiale.

Kompania synon të zhvillojë teknologji që mund të bëhen ekonomikisht të qëndrueshme gjatë viteve 2030, duke zhvendosur një pjesë të kapaciteteve të përpunimit të të dhënave nga Toka drejt hapësirës.

Megjithatë, realizimi i këtij vizioni do të varet nga përparimi teknologjik, kostot e lëshimeve hapësinore dhe aftësia e kompanive për t’iu përshtatur kërkesave gjithnjë në rritje të inteligjencës artificiale.

Shënim: Prototipi i satelitit Suncatcher është i pajisur me katër procesorë TPU, por mund të operojë vetëm një prej tyre në të njëjtën kohë.