Trafikimi me qenie njerëzore në Kosovë: 13 viktima të identifikuara

Raporti i DASH-it lidhur me trafikimin e qenieve njerëzore për vitin 2026 në Kosovë, thekson se Qeveria e Kosovës nuk i përmbush plotësisht standardet minimale për eliminimin e trafikimit me qenie njerëzore, por është duke bërë përpjekje të konsiderueshme për përmbushjen e tyre.

Sipas raportit, krahasuar me periudhën paraprake të raportimit, qeveria ka shënuar përparim të përgjithshëm në këtë drejtim, prandaj Kosova ka mbetur në Nivelin 2.

Ndër përparimet e shënuara përfshihen dënimi i një numri më të madh të trafikantëve dhe shqiptimi i dënimeve me burgim ndaj më shumë personave të dënuar për trafikim me qenie njerëzore. Gjithashtu, sipas raportit, qeveria ka rritur financimin për shërbimet e ndihmës ndaj viktimave dhe aktivitetet parandaluese. Në kuadër të zbatimit të Planit Kombëtar të Veprimit për periudhën 2024-2025, qeveria ka realizuar një vlerësim, i cili ka treguar se pothuajse gjysma e objektivave të parapara janë përmbushur.

“Megjithatë, qeveria nuk i ka përmbushur standardet minimale në disa fusha kyçe. Numri i personave të dyshuar për trafikim, ndaj të cilëve janë ngritur aktakuza, ka shënuar rënie. Ndonëse gjykatat kanë shqiptuar dënime me burgim ndaj një numri më të madh të trafikantëve, shumica e dënimeve kanë qenë nën minimumin e paraparë me ligjin për parandalimin dhe luftimin e trafikimit me qenie njerëzore”, thuhet në njoftim.

Po ashtu, raporti i DASH-it thekson se autoritetet nuk i kanë hetuar të gjitha rastet e lypjes së detyruar të fëmijëve si vepra të mundshme të trafikimit me qenie njerëzore. Për shkak të procedurave të pamjaftueshme për identifikimin e viktimave të lypjes së detyruar, qeveria nuk ka arritur të parandalojë në mënyrë efektive ndëshkimin e papërshtatshëm të viktimave të mundshme vetëm për veprime të kundërligjshme që kanë qenë pasojë e drejtpërdrejtë e trafikimit.

Megjithatë, në raport bëhet e ditur se Qeveria identifikoi 13 viktima, krahasuar me 14 viktima në vitin 2024. Të 13 viktimat e identifikuara ishin shfrytëzuar nga trafikantët për qëllime të shfrytëzimit seksual. Dy prej tyre ishin gra dhe 11 vajza, ndërsa asnjëra nuk ishte shtetase e huaj. Qeveria kishte procedura standarde të veprimit (PSV) dhe një Mekanizëm Kombëtar të Referimit (MKR). Megjithatë, vëzhguesit raportuan mungesë udhëzimesh dhe përpjekjesh proaktive për identifikimin e viktimave të lypjes së detyruar, veçanërisht të fëmijëve.

“PSV-të kërkonin që një hetues nga Njësia për Hetimin e Trafikimit me Qenie Njerëzore (THBD) dhe një avokat i viktimave nga Zyra për Ndihmë dhe Avokim të Viktimave (VAAO) të mblidheshin, të kryenin një vlerësim gjithëpërfshirës të rrezikut dhe të koordinonin kujdesin ndaj viktimave dhe referimin e tyre te shërbimet përkatëse. Në vlerësimin e rasteve që përfshinin fëmijë duhej të merrte pjesë edhe një punonjës social. Organizatat joqeveritare (OJQ) raportuan se procesi i referimit funksiononte mirë”, thuhet në njoftim.

Qeveria ofroi strehim, kujdes shëndetësor, këshillim, shërbime ligjore dhe ndihmë për riatdhesim, si drejtpërdrejt, ashtu edhe në bashkëpunim me organizatat e shoqërisë civile. Në bashkëpunim me këto organizata, qeveria u ofroi ndihmë 18 viktimave.

“Qeveria administronte objektin e specializuar të përkohshëm të sigurisë (ISF), i cili ofronte shërbime për viktimat me rrezik të lartë, si viktimat në rastet kur trafikanti ishte ende në arrati, viktimat që dëshmonin në proceset gjyqësore ose ato që prisnin riatdhesimin. Gjithashtu, qeveria licencoi dhe financoi dy strehimore të drejtuara nga OJQ-të, të cilat ofronin shërbime për viktimat me rrezik të ulët dhe të mesëm”, thuhet tutje në raport.

Qeveria nuk caktoi dëmshpërblime për viktimat si pjesë të vendimeve penale. Megjithatë, raporti njofton se Zyra për Ndihmë dhe Avokim të Viktimave paraqiti kërkesa për kompensim të viktimave pranë Fondit Shtetëror në dy raste, si rezultat i të cilave viktimat përfituan nga 2.000 euro (2.350 dollarë) secila.